Home / Nieuws / Binnenkort / Diversiteit troef: Deze Belgen gaan naar IDFA

Diversiteit troef: Deze Belgen gaan naar IDFA

Acht Belgen schopten het tot de selectie van IDFA, het grootste documentairefestival ter wereld. Maar meer dan de kwantiteit, is de diversiteit bijzonder: hun roots varieert van Ghana tot Colombia. En dat levert heel wat pakkende verhalen op.

België gooit internationaal hoge ogen met haar fictie, maar ook op documentairegebied is ons land goed vertegenwoordigd. Acht straffe makers uit een Belgische productiestal maken dit jaar hun opwachting op het International Documentary Festival of Amsterdam (IDFA). Een mooi aantal, al blijft dat relatief: Duitsland en Frankrijk mogen respectievelijk 33 en 47 inzendingen optekenen. De potentie van onze projectent valt daarentegen allerminst te onderschatten, en dat zelfs ondanks de minder gevulde subsidiepotten.

Maar los van kwantiteit en kwaliteit, is er nog een derde en misschien wel veelzeggender aspect dat onmiddellijk opvalt: de diversiteit onder de makers. Waar regisseurs in fictieland nog steeds overwegend blank én mannelijk blijven, lijken die schotten in de documentairewereld al geleidelijk afgebrokkeld. Alleen al onder de Belgen die binnenkort op de Thalys springen naar Amsterdam, ontwaren we regisseurs van Ghanese, Colombiaanse en Oost-Europese origine. En dat is meer dan een label, want net die culturele achtergrond werkte ook nieuwe vertellingen in de hand. Zo maakten deze drie makers van hun eigen verhaal een universele mokerslag.

(c) Kortfilm.be

 

Juanita Onzaga

Het ging hard voor Juanita Onzaga. Luttele jaren geleden woonde ze nog in Bogotá (Colombia), tot ze verliefd werd op een Belgische jongen en besliste om in Brussel film te studeren. In 2017 studeerde ze af aan Sint Lukas met haar kortfilm ‘The Jungle Knows You Better Than You Do‘, en dat leverde haar al meteen een VAF Wildcard ter waarde van 40 000€ op.  Ondertussen vroeg Canvas haar om een korte docu te maken voor hun 4×7-reeks, en mocht ze haar masterfilm gaan voorstellen op de Berlinale (waar ze de Juryprijs voor Beste Kortfilm in de selectie ‘Generation 14plus’ won). Gelukkig geraakte haar tweede kortfilm ‘Our Song to War’ nipt op tijd af voor de deadline van Canvas. Meer zelfs: Onzaga maakte daarbovenop een dubbel zo lange Director’s Cut, die geselecteerd voor Quinzaine des Réalisateurs (een parallelle competitie aan het Festival van Cannes) en nu dus zal gescreend worden op IDFA.

De film speelt zich af in Bojaya, de plek waar vijfhonderd jaar geleden de Afrikaanse slaven toekwamen in Colombia. Ook vandaag leeft er nog een erg actieve Afro-Colombiaanse gemeenschap. In 2002 vond er het grootste bloedbad van de Colombiaanse oorlog plaats, gepleegd door FARC-guerrilla’s. Beide gebeurtenissen maken dat het dorp volgens Onzaga een heel eigen manier heeft om met de dood om te gaan. ‘De mensen in Bojaya hebben de hel meegemaakt, en leven nu zo vredig en kalm’, vertelde ze eerder aan Kortfilm.be.  ‘Zoiets is echt uitzonderlijk. Die wedergeboorte na de oorlog wou ik graag vastleggen.’

Het resultaat is een erg poëtische film over de novenario, een doodsritueel waarbij zingende mensen de geesten over een rivier begeleiden. Onzaga beschrijft haar magisch-realistische aanpak zelf als ‘hybride’, een compromis tussen oprechte verhalen en visuele enscenering. Het camerawerk is verbluffend, en de blik op het collectieve trauma zet aan tot nadenken. Ook haar eigen achtergrond speelde een belangrijke rol bij het maken van de film:  ‘Eén van de oorspronkelijke redenen waarom ik deze film wou maken, is omdat ik terug wou verbinden met mijn thuisland. Ik vind het van cruciaal belang dat je begrijpt waar je vandaan komt en daar blijft aan denken. Je familie is immers je afkomst, daarvan is je bloed gemaakt. Als je niet weet wat die basis is, dan kan je onmogelijk weten wie je bent’, aldus Juanita.

‘Our Song To War’ is geselecteerd voor de kortfilmcompetitie van IDFA. Juanita Onzaga is overigens ook geselecteerd voor de DocLab Academy van IDFA, een vijfdaags internationaal programma op het snijvlak van documentaire storytelling en interactieve media. In totaal mogen vijf jonge Vlamingen deelnemen aan DocLab Academy: naast Juanita Onzaga zijn ook Pieter Blomme, Brecht Debackere, Azam Masoumzadeh en Barbara Rottiers geselecteerd.

Ben Asamoah

Het is niet de eerste keer dat de Belgisch-Ghanese Ben Asamoah naar IDFA gaat: In 2016 mocht hij zijn project al pitchen op IDFA Forum. Intussen is het dus af, en gaat de film in Amsterdam in wereldpremière in de Luminous-sectie voor auteursdocumentaires over bijzondere thema’s. Het wordt de eerste langspeeldocumentaire van Asamoah, uit de productiestal van Inti Films. Deze maand verschijnt trouwens ook het gelijknamige boek dat Asamoah zelf schreef, gebaseerd op het waargebeurde verhaal dat in zijn film ontbloot wordt.

Dat is een verhaal van internetfraude in Ghana, waarvoor hij naar zijn geboorteland terugkeerde. Voor veel werkloze jongeren in het West-Afrikaanse land is het er immers een manier van leven geworden. Ze zien het niet als fraude, maar als een manier om munt te slaan uit het elektronisch afval uit het Westen, dat massaal in hun land gedumpt wordt. De film volgt drie jonge Ghanezen die, uit wanhoop en werkloosheid, hun toevlucht hebben gezocht in allerlei vormen van bedrog op het internet.

Bijzonder is dat steeds het perspectief van de Ghanezen zelf wordt gehanteerd, bij het tonen van de oplichtpraktijken. Dat roept vragen op, zonder dat de film die expliciet hoeft te stellen. Want hoeveel mededogen kun je verwachten van iemand die wekelijks voor 250 euro vis voor zijn baas moest kopen, terwijl hijzelf maar 12 euro per maand verdient?

Bojana Radulovic

Een derde opvallende nieuwkomer is KASK-student Bojana Radulovic, die na 17 jaar tijd terugkeert naar haar ouderlijke huis in Montenegro. Het traditionele, lage huis staat er vervallen bij en de tuin ziet er verwaarloosd uit. Binnen wordt het zicht belemmerd door het plastic dat de meubels omhult als halftransparante sluiers. Vanuit die persoonlijke ervaring vertelt ze een verhaal over de impact van de burgeroorlog.  Radulović verkent de omgeving van het huis in alle vier de windrichtingen van haar mentale kompas. In het oosten ligt Bosnië, dat nog steeds de wonden van de Balkanoorlogen likt. Het westen staat voor de NAVO en Europa. In het noorden ligt een nieuwe consumptiemaatschappij en in het zuiden alle herinneringen aan het vroegere Joegoslavië.

In een poëtische cadans van 17 minuten zoekt Radulović met beelden en woorden naar wat het betekent om een huis te hebben, maar toch ontheemd te zijn. Ze zit ingeklemd tussen het verleden van de burgeroorlog en de toekomst, die weinig voorspoed belooft. Het huis dat vroeger een ankerpunt was, is nu speelbal van internationale ontwikkelingen en staatkundige veranderingen. Opnieuw is het een persoonlijk relaas, dat door de sterke, cinematografische vertelling toch heel herkenbaar wordt. En een verhaal dat iets heel nieuw toevoegt aan het documentaire oeuvre dat we in Vlaanderen gewoon zijn.

Bekijk ook

Actrice Geraldine Chaplin krijgt Joseph Plateau Honorary Award in Gent!

Actrice Geraldine Chaplin, dochter van filmicoon Charlie Chaplin, heeft op zondag 13 oktober de Joseph …