Home / Nieuws / In de zalen / Herwaardering van een vergeten cineast en een abdijfilm

Herwaardering van een vergeten cineast en een abdijfilm

Carlo Queeckers werd in de late jaren 1920 beschouwd als een van de belangrijkste Belgische cineasten. Helaas zijn de meeste van zijn films verloren gegaan. De enige uitzondering is Het Leven Eener Groote Abdij, een film uit 1930 over de abdij van Tongerlo. Deze stilistisch opmerkelijke film raakte in de vergetelheid maar Cinematek, het Koninklijk Belgisch Filmarchief, maakte er een digitale versie van. Dat vormde de aanleiding om een grondig onderzoek uit te voeren naar de film en zijn maker. De film en het resultaat van dat onderzoek worden op 8 mei voorgesteld in Cinema Zuid te Antwerpen en op 22 mei in de bibliotheek van Westerlo.

 

Carlo Queeckers

Nadat de norbertijnenabdij van Tongerlo in 1929 door een zware brand gedeeltelijk werd verwoest, ontstond het idee om een er een film over te maken. De kloosterlingen schreven een scenario en de opbrengsten zouden dienen voor de herstellingswerken. In de toen 24-jarige cineast Carlo Queeckers vond men de ideale kandidaat om de klus te klaren.

De in Brussel geboren filmmaker Carlo Queeckers (1906-1969) werd op dat moment geprezen om zijn ritmische stadsfilms Vlaamse kermis (1929) en Brusselse melodie (1929). Queeckers gold als een vertegenwoordiger van de avant-garde in de Belgische film en werd in één adem genoemd met Henri Storck (RubensBoerensymfonie) en Charles Dekeukeleire (Het kwade oog, Thema’s van de Inspiratie). Na de Tongerlofilm in 1930 maakte Queeckers enkele films in Portugal. Le mas d’Icare (1934), een illustratie van een muziekstuk van Paul Gilson, is voor zover bekend zijn laatste realisatie.

De abdijfilm is Queeckers’ enige bewaard gebleven film. De filmproductie was een grootse onderneming. Overgeleverde production stills laten bijvoorbeeld een grote houten stelling zien van waarop de panoramische beelden werden gedraaid. De brand werd nagebootst door een maquette te laten afbranden. De film werd ook gemaakt met een groot aantal (wellicht 800 à 1.000) figuranten, veelal dorpelingen uit de buurt. De grote sterspelers zijn evenwel de paters zelf. Ze vertolken de rollen van allerhande personages in de historische scènes maar spelen ook zichzelf in de eigentijdse passages.

Er werden verschillende versies van de film uitgebracht en gedurende de volgende decennia werd er meerdere keren in de film geknipt. Dit maakte een reconstructie van de film er niet makkelijker op. De film die vandaag beschikbaar is, werd geconstrueerd door de overgeleverde filmfragmenten te vergelijken met wat er in de contemporaine pers over de film werd geschreven en andere historische documentatie. Vermoedelijk ontbreekt nog steeds een deel over de kunstschatten van de abdij.

Stills uit ‘Het Leven Eener Groote Abdij’

De film kan niet los van zijn katholieke context gezien worden. De katholieke beweging kende in de jaren 1920 een dubbelzinnige houding tegenover het filmmedium. Enerzijds gold de filmwereld als een ‘school van verderf’ en trachtte men films en bioscopen te controleren via de oprichting van allerlei instanties. Anderzijds zag men in katholieke kringen ook het instructieve en creatieve potentieel van films in. Vanaf het begin van de jaren 1920 lieten diverse congregaties films vervaardigen over hun werking. Het leven eener grote abdij is één van de meest ambitieuze films binnen deze traditie en is dringend aan een herontdekking toe.

Het leven eener groote abdij (1930)
Realisatie: Carlo Queeckers
Stille film, zwart-wit, 120’
DCP gebaseerd op 35mm-kopie en enkele fragmenten op 16mm, CINEMATEK Brussel

Filmvertoningen met live pianobegeleiding en voorafgaand presentatie van het onderzoek: Woensdag 8 mei om 20u00 in Cinema Zuid te Antwerpen: website
Woensdag 22 mei om 20u00 in de bibliotheek van Westerlo.

Bekijk ook

Wereldpremière ‘Annapolis, Giant City: Dromen voor Linkeroever’ op online Docville festival!

Annapolis, Giant City gaat op 25 maart in wereldpremière op het online DOCVILLE festival op Dalton.be. …